Dự luật mới sẽ khôi phục quốc tịch cho người Canada bị mất quốc tịch

Một dự luật vừa được giới thiệu có thể giúp hàng nghìn người lấy lại quốc tịch Canada nếu được thông qua thành luật.

Dự luật C-3, “Luật sửa đổi Đạo luật Quốc tịch (2025)”, sẽ trao lại quốc tịch cho những người bị ảnh hưởng bởi quy định giới hạn thế hệ đầu tiên (FGL) trong việc truyền quốc tịch theo diện cha mẹ là công dân Canada sinh sống ở nước ngoài. Dự luật cũng cho phép công dân Canada theo diện này tiếp tục truyền quốc tịch cho con, với điều kiện đáp ứng bài kiểm tra “liên kết thực chất với Canada”.

Từ năm 2009, FGL được áp dụng trong Đạo luật Quốc tịch, theo đó trẻ em sinh ra ở nước ngoài có cha mẹ là công dân Canada theo diện truyền quốc tịch sẽ không tự động được công nhận quốc tịch Canada. Tuy nhiên, theo luật truyền quốc tịch, con của công dân Canada vẫn có thể được công nhận quốc tịch, bất kể nơi sinh.

Tháng 12 năm 2023, Tòa án Tối cao Ontario đã phán quyết FGL là vi hiến vì tạo ra sự phân biệt đối xử và vi phạm quyền di chuyển của công dân Canada. Chính phủ liên bang đã không kháng cáo, đồng ý rằng FGL hiện tại là không phù hợp, đồng thời được tòa án gia hạn thời hạn sửa đổi luật.

Tháng 5/2024, chính phủ liên bang giới thiệu dự luật C-71 nhằm sửa đổi FGL, cho phép ngoại lệ với những cha mẹ đáp ứng tiêu chí “liên kết thực chất với Canada”. Tuy nhiên, dự luật này không được thông qua do Quốc hội giải tán vào tháng 3/2025. Tòa án tiếp tục gia hạn thời hạn sửa đổi cho đến ngày 20/11/2025.

Ngày 13/3/2025, chính phủ đưa ra biện pháp tạm thời cho phép những người bị ảnh hưởng bởi FGL nộp đơn xin cấp quốc tịch đặc cách nếu cha mẹ của họ đáp ứng bài kiểm tra “liên kết thực chất”, tức là đã từng sinh sống tại Canada ít nhất ba năm trước khi sinh hoặc nhận con nuôi.

Dự luật C-3 được trình vào ngày 5/6/2025, muốn trở thành luật phải trải qua ba lần đọc, được cả hai Viện của Quốc hội thông qua và nhận được sự đồng ý hoàng gia. Nếu Đạo luật Quốc tịch không được sửa đổi trước hạn chót 20/11, tòa án có thể tuyên bố vô hiệu hoặc sửa đổi các quy định liên quan.

Trẻ em sinh ra tại Canada tự động nhận quốc tịch Canada, bất kể quốc tịch của cha mẹ, trừ một số ngoại lệ như con của nhà ngoại giao nước ngoài. Đối với con của công dân Canada thuộc thế hệ thứ hai đáp ứng tiêu chí “liên kết thực chất với Canada”, có thể nộp hồ sơ xin cấp quốc tịch đặc cách theo biện pháp tạm thời hiện hành mà không cần chờ luật mới.

Tham khảo thêm về điều kiện xin quốc tịch Canada và thủ tục xác nhận quốc tịch.